Lại "nóng" chuyện giấy phép con

(DĐDN) - Chỉ còn 2 tháng để rà soát và công bố những điều kiện kinh doanh còn hiệu lực theo quy định của Luật Đầu tư sửa đổi. Tuy nhiên, công việc đang khá trì trệ.

Chỉ còn 2 tháng để rà soát và công bố những điều kiện kinh doanh còn hiệu lực theo quy định của Luật Đầu tư sửa đổi. Tuy nhiên, công việc đang khá trì trệ. Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) mới đây đã khơi mào cuộc tranh luận mới về giấy phép con khi đặt ra hàng loạt câu hỏi.

Những câu hỏi ngỏ

Xử lý thế nào với các điều kiện kinh doanh vi phạm quy định hiện hành? Ai sẽ chịu trách nhiệm với thực trạng này? Tại sao các văn bản trái thẩm quyền vẫn có hiệu lực thi hành… Và vấn đề là tại sao người dân, doanh nghiệp vẫn âm thầm tuân thủ các quy định đó mà không có phàn nàn, khiếu nại gì?... Đó là hàng loạt câu hỏi mà ông Cung đặt ra mà ông cho rằng câu trả lời còn bỏ ngỏ. Phải nói rõ, ông Cung là người trong cuộc của cuộc chiến với giấy phép con 15 năm trước, từ khi Luật Doanh nghiệp năm 2000 mở ra khái niệm về điều kiện kinh doanh và ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Chính ông cũng là cha đẻ của thuật ngữ “giấy phép con” - chỉ những điều kiện kinh doanh không đảm bảo đủ điều kiện tồn tại theo quy định của pháp luật.

Bởi vậy, việc ông Cung đặt ra hàng loạt câu hỏi chứng tỏ, vào thời điểm này, nỗ lực bãi bỏ giấy phép con vẫn đang là thách thức lớn trong việc thực thi pháp luật. Cho dù theo quy định của Luật Đầu tư sửa đổi sẽ có hiệu lực vào ngày 1/7/2015, điều kiện kinh doanh sẽ phải đảm bảo các tiêu chí cả về mục tiêu và thẩm quyền ban hành.
Thách thức mà ông Cung cho là "phép thử của cải cách" nằm ở chỗ, sau 3 tháng lấy ý kiến các bộ, ngành về danh mục điều kiện kinh doanh của 267 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chỉ có 3 bộ là Bộ Quốc phòng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Thông tin và Truyền thông gửi ý kiến hồi đáp.“Nhưng nội dung là đề nghị giữ nguyên, cho dù hiện nay nhiều điều kiện kinh doanh không còn phù hợp, không đúng thẩm quyền”, ông Cung cho biết. Điều đáng nói là cũng chỉ có 18 trong số hơn 400.000 doanh nghiệp đang hoạt động quan tâm và gửi ý kiến góp ý tới dự thảo danh mục này. Không hiệp hội doanh nghiệp nào có ý kiến phản hổi. “Tại sao lại có tình trạng thờ ơ như vậy”, Viện trưởng CIEM bức xúc khi nhấn mạnh tới 900 trang quy định về điều kiện kinh doanh mà ông và các đồng nghiệp đã thu thập được. Số lượng này chưa tính các quy định về hồ sơ, thủ tục, trình tự, thời hạn và cơ quan có thẩm quyền xác nhận đáp ứng điều kiện kinh doanh.

Lòng tin của doanh nghiệp

Thực ra, doanh nghiệp không hề thờ ơ. Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, việc cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh không nhận được phản hồi từ doanh nghiệp có lý do từ lòng tin. “Doanh nghiệp nói là họ góp ý nhiều, nhưng chuyển biến ít. Đơn cử như Đề án 30 về Chương trình Tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 có tới 25 nghị quyết được ban hành để triển khai thực hiện, nhưng theo khảo sát của chúng tôi, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp không giảm nhiều. Bên cạnh đó, cách thức tham vấn doanh nghiệp nếu chỉ đăng tải trên website và đợi doanh nghiệp góp ý thì không được. Họ là những người đang mải làm ăn, kinh doanh, lo sự tồn tại của một doanh nghiệp. Nếu không có cách thu hút sự quan tâm của họ, các doanh nghiệp sẽ không có thời gian và nhân lực cho việc góp ý chính sách”, ông Tuấn phân tích.

Với thực trạng hiện tại, công cuộc cải cách giấy phép kinh doanh đang khó khăn hơn nhiều so với 15 năm trước

Hơn thế, việc doanh nghiệp không nhiệt tình hợp tác trong việc rà soát điều kiện kinh doanh là còn vì sự trở lại quá dễ dàng của nhiều điều kiện kinh doanh, một hình ảnh ngược với cuộc chiến khó khăn với các giấy phép con.

Ông Tuấn kể lại cuộc hội thảo nóng bỏng vào cuối năm ngoái với sự tham gia của hơn 100 doanh nghiệp ngành in. Khi đó, các doanh nghiệp đã nói với VCCI rằng, họ ngỡ ngàng vi Chính phủ ban hành Nghị định 60/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về hoạt động in với hàng loạt điều kiện kinh doanh đã được bãi bỏ hơn 10 năm trước. Điều đáng nói là các doanh nghiệp không lý giải được tại sao họ lại phải xin giấy phép khi nhập khẩu thiết bị in hay tại sao người đứng đầu cơ sở in phải “có trình độ cao đẳng trở lên chuyên ngành in hoặc được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp giấy chứng nhận bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý hoạt động in”...

“Với thực trạng hiện tại, tôi cho rằng, công cuộc cải cách giấy phép kinh doanh đang khó khăn hơn nhiều so với 15 năm trước vì cơ quan quản lý chuyên ngành có nhiều kinh nghiệm hơn trong cách hồi sinh các loại giấy phép con! Có thể bằng các hình thức thông báo, hay đưa tên điều kiện kinh doanh vào nghị định, còn thông tư thì quy định nội dung điều kiện… Với quy trình soạn thảo thông tư hiện nay thì doanh nghiệp bất ngờ, thậm chí bị "đánh úp" với các điều kiện kinh doanh mới không phải là điều khó hiểu”, ông Đậu Anh Tuấn chia sẻ quan điểm khi tìm câu trả lời tại sao doanh nghiệp thờ ơ với các quy định về rà soát điều kiện kinh doanh.

Cũng cần nhắc tới thực trạng mà ông Bùi Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoach và Đầu tư) phát hiện, đó là không ít hiệp hội ngành nghề không muốn thay đổi hiện trạng về các rào cản trong kinh doanh. “Mục tiêu hoạt động của các hiệp hội này là bảo vệ các doanh nghiệp hiện có, nên barie càng vững chắc, họ càng thích vì giữ được miếng bánh của mình. Do vậy, các ý kiến góp ý mang tính cải cách phải trông vào VCCI là chính”, ông Bùi Anh Tuấn thẳng thắn nói.

Minh Anh

demo doanh nghiệp nhỏ

Tuesday, May 5, 2015